Przejd� do g��wnej cz�ci strony

Samoloty

Click here for calendarClick here for calendar

Liczba osób
przelot w obie strony

Opcje dodatkowe

Map 24

Nowość

Poszukaj planu miasta

Zaplanuj podróż na wakacje

Autokary

Nowość


Logowanie do biletu

Kraków śladami Oskara Schindlera

Teren getta, fabryka "Emalia", Plac Zgody i obóz w Płaszowie to miejsca związane z historią żydowskiego Krakowa czasów okupacji. Wyruszmy w wędrówkę tym śladem...

Plac Bohaterów Getta, fot. Marcin Wójcik
Plac Bohaterów Getta, fot. Marcin Wójcik

O filmie "Lista Schindlera" słyszeli chyba wszyscy. Historię bogatego niemieckiego przemysłowca, który uratował ponad 1000 Żydów zatrudnionych w swojej fabryce, Steven Spielberg nakręcił w Krakowie - na Kazimierzu i w dzielnicy Podgórze. Wiele miejsc, w których toczyła się akcja, to autentyczne, historyczne budynki i place, które istnieją do dziś. Większość z nich, przynajmniej z zewnątrz, jest dostępna dla turystów.

Schindler przybywa do Krakowa

Oskar Schindler przybył do Krakowa 7 września 1939 roku - dzień po zajęciu miasta przez Niemców. Wprowadził się do pożydowskiego mieszkania przy ulicy Straszewskiego 7/2. Urodzony na Morawach Schindler w młodości był rozrabiaką, wielokrotnie notowanym na policji za pijaństwo i bójki. Swoją żonę Emilię poślubił, mimo sprzeciwu rodziny, po 3 miesiącach znajomości. Pracował jako przedstawiciel handlowy i nauczyciel w szkole jazdy, aż do 1936 roku, kiedy to rozpoczął współpracę z niemieckim wywiadem wojskowym - Abwehrą.

Początkow został oddelegowany do działań w Czechosłowacji (gdzie został uznany za szpiega i skazany na karę śmierci, której udało mu się uniknąć, dzięki wejściu w życie Traktatu Monachijskiego), potem wyznaczono go do działań w Polsce - miał zdobywać wiadomości o umocnieniach przygranicznych, przygotowywał także tzw. prowokację gliwicką (atak agentów przebranych za polskich żołnierzy na radiostację i nadanie audycji wzywającej do ataku na Rzeszę, co stało się pretekstem do wypowiedzenia wojny przez Niemcy). Znajomości, które nawiązał podczas tej działalności, okazały się bardzo pomocne w przyszłości, kiedy przestał służyć Rzeszy, a nawet działał przeciw jej ideałom.

"Kraków wolny od Żydów"

  • Kraków jeszcze nigdy ...

    Kiedyś był miastem Lajkonika i Smoka Wawelskiego, trębacza w południe i Zaczarowanej Dorożki wieczorem. Miejscem mistycznym i magicznym. Dziś przechodzi wielką metamorfozę. więcej »

Niedługo po tym, jak Kraków został stolicą Generalnej Guberni, Rynek Główny przemianowano na Adolf Hitler Platz, na Wawelu zamieszkał gubernator Hans Frank, Oskar Schindler został dyrektorem niewielkiego zakładu przy ulicy Krakowskiej 52, wcześniej skonfiskowanego Żydom przez aryjskich zarządców. Niedługo potem poznał właściciela upadłej fabryki naczyń emaliowanych przy ulicy Lipowej 4, gdzie później w styczniu 1940 roku uruchomił Deutsche Emaliawaren Fabrick DEF.

Ludność żydowska Krakowa była już w tym czasie prześladowana na wiele sposobów. Żydowskie sklepy i restauracje musiały być oznaczone gwiazdą Dawida. Później zabroniono Żydom prowadzenia własnych interesów, a gwiazdę na ramieniu musieli nosić także wszyscy Żydzi powyżej 12 roku życia, zlikwidowano konta bankowe należące do Żydów, zakazano wstępu do synagog, zamknięto szkoły. W połowie 1940 roku osobom pochodzenia żydowskiego zabroniono korzystania z transportu publicznego, restauracji, teatrów i kin, a nawet poruszania się po głównych ulicach miasta. Praca przymusowa, bicie i upokarzanie, deportacje, a w końcu utworzenie getta to środki, które miały doprowadzić do nazistowskiego ideału: Krakowa wolnego od Żydów.

Jak Spielberg przeprowadził Żydów do getta

Żydzi, przeprowadzając się do getta, ciągnęli swój dobytek przez mosty Piłsudzkiego i Powstańców Śląskich. Bystre oko widza mogło jednak zauważyć, że w filmie "Lista Schindlera" aktorzy przeprawiali się w przeciwną stronę - od Podgórza do Kazimierza (takie rozwiązanie wymusiła nowoczesna architektura, której reżyser nie chciał pokazywać w filmie).

Teren getta, w którym znalazło się około 18 tys. osób, otoczono zasiekami z drutu kolczastego, potem zastąpiono je wysokim na 3 metry murem, którego fragmenty przy ulicy Lwowskiej zachowały się do dziś. W murze były trzy bramy do "Żydowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej", główna brama znajdowała się przy ulicy Limanowskiego, tuż przy siedzibie Judenratu - rady, która na rozkaz Niemców, miała rozpowszechniać niemieckie zarządzenia, organizować siłę roboczą i administrować gettem.

Optima i Emalia

Przy ulicy Węgierskiej znajduje się budynek dawnej fabryki czekolady Optima, w tym miejscu Żydzi mieli w czasie wojny zakłady rzemieślnicze. Na dziedzińcu Optimy gromadzono przeznaczonych na deportację do obozu zagłady w Bełżcu. Inna fabryka zatrudniająca i ochraniająca Żydów mieściła się przy Rynku Podgórskim 2. Jednak to Emalia, dzięki koneksjom Schindlera, zdobyła najwięcej zamówień i produkując na potrzeby wojskowe i cywilne, zaczęła przynosić zyski.

Sprytny Schindler pracujących w fabryce Polaków postanowił zwolnić, a zamiast nich wykorzystać darmową siłę roboczą, czyli zatrudnić Żydów z getta, którzy za prace przymusową nie dostawali wynagrodzeń. Właściciel kierował się przede wszystkim żądzą zysku, ale mimo to wśród Żydów był już wtedy znany jako uczciwy i ludzki pracodawca. Praca w jego fabryce nie była ciężka, dawała także prawo do otrzymania Kennkarty, dokumentu potwierdzającego przydatność pracownika. Wraz z rozbudową fabryki liczba żydowskich pracowników rosła.

Z obozu do fabryki

W 1943 roku, kiedy po likwidacji getta Żydzi pracujący u Schindlera zostali skoszarowani w obozie w Płaszowie, dyrektorowi "Emalii" udało się uzyskać zgodę na przeniesienie ich na teren fabryki - pod pretekstem oszczędności czasu poświęcanego na codzienne kilkukilometrowe przemarsze do pracy. Mieszkanie w budynkach fabryki stało się schronieniem dla 1000 osób (także dzieci, osób starszych i niepełnosprawnych, które dzięki fałszowaniu dokumentów stawały się oficjalnie pracownikami), uwolnieniem ich od koszmarnych warunków panujących w obozie i fantazji sadystycznego komendanta. Pracownicy fabryki dostawali leki, żywność i słowa otuchy od osobiście nadzorującego pracę przemysłowca.

Większa część produkcji z fabryki sprzedawana była na czarnym rynku, co dawało ogromne zyski. Pieniądze zarobione w ten sposób Schindler przeznaczał m. in. na łapówki dla swoich wpływowych przyjaciół. Kiedy w 1944 roku likwidowano obóz w Płaszowie, wpływy i łapówki pozwoliły Schindlerowi uzyskać zgodę na przeniesienie fabryki razem z załogą do Świtawy w Sudetach.

Plac Zgody

Plac Zgody (dziś Plac Bohaterów Getta) to kolejne miejsce, które znajduje się na trasie turystów odkrywających historię getta. To tutaj gromadzono ofiary, które potem wysyłane były do komór gazowych Bełżca. To tu pod nr 18 znajdowała się Apteka Pod Orłem (dziś placówka muzealna), gdzie Tadeusz Pankiewicz, jako jedyny aryjczyk w getcie, pomagał Żydom.

Obóz Płaszów

W Płaszowie, gdzie w 1942 roku utworzono obóz pracy, wcześniej były dwa żydowskie cmentarze - w czasie okupacji zniszczono je, a nagrobków użyto do budowy dróg. Dziś teren obozu jest zaniedbany i zarośnięty, zabudowania obozowe rozebrano. Na skrzyżowaniu ulic Jerozolimskiej i Abrahama stoi tzw. "Szary domek" - dawna siedziba SS-manów, w podziemiach której było więzienie i sala przesłuchań. Na terenie obozu jest także kilka pomników poświęconych imiennym i bezimiennym zamordowanym.

Nieopodal, u stóp Kopca Krakusa, położony jest kamieniołom Liban - miejsce przymusowej pracy więźniów Płaszowa. W kamieniołomie widać fragmenty scenografii wybudowanej na potrzeby zdjęć do filmu "Lista Schindlera" m. in. kopia drogi wyłożonej nagrobkami i zasieki z drutu kolczastego.

Zwiedzanie:

"Apteka pod Orłem", Plac Bohaterów Getta 18, czynne codziennie od 9.30 do 17.00, w poniedziałek od 10.00 do 14.00, ceny biletów: 4,5-6 zł/os. Ulgi dla rodzin i grup, w poniedziałki bezpłatnie

"Fabryka Schindlera", ul. Lipowa 4, od 11 czerwca 2010 wystawa stała "Kraków - czas okupacji 1936-1945" (do 10 czerwca 2010 r. muzeum nieczynne ze względu na przygotowania)

Mieszkanie Oskara Schindlera przy ulicy Straszewskiego i fabrykę Optima na ul. Węgierskiej można oglądać z zewnątrz, kamieniołom Liban należy teraz do prywatnego właściciela - nie można wejść na jego teren, ale dobrze widoczny jest z okolic Kopca Krakusa.

Na podstawie "Przewodnika po Krakowie Oskara Schindlera" wydanego przez Muzeum Żydowskie Galicja

Ewa Pawełczyk

źródło informacji: INTERIA.PL

Więcej o:
tym,
to

Warto zobaczyć


Skomentuj artykuł:

Wasze komentarze (9)

Dodaj komentarz

~paweł -

jak nie wolno wejsc na teren kamieniołomu jak ostatnio spenetrowałem go wzdłuż i wszerz. nawet wszedlem na metalowe konstrukcje ;)

~Konrad -

Raoul Wallenberg szwedzki bankier uratowal od 40000 do 100000 zydow, nikt nawet o tym nie wie, to ze czegos nie pokazano w telewizji jeszcze nie znaczy ze nie istnialo !

~Zwiedzająca Kraków -

Proponuję usunąć ten artykuł - informacje są nieaktualne! M.in. dlatego, że na teren Libanu i do Fabryki Emalii można wejść!!!

~mieszkaniec -

Co za matoł napisał, że Optima znajduje się przy ul. Węgierskiej? Tak się składa, że mieszkam w tej starej fabryce:) I od kiedy pamiętam ulica ta nosi nazwę KRAKUSA!!!

~cd -

że Felix Kersten uratował ok 60tys ludzi z rąk nazistów oczywiście nie umniejszając zasług Schindlera.

~mama oskara -

15 lat temu na cześć Schindlera nazwałam swojego syna Oskar.Wśród Niemców byli też "ludzcy" ludzie.

~kjnhgf -

...

~turysta -

wspolczesnej Strefie Gazy.