Przejd� do g��wnej cz�ci strony

« wróć do regionu

Piwniczna

Wyciągi narciarskie

Piwniczna

Obszar miasta i gminy Piwniczna Zdrój rozciąga się w południowej części województwa małopolskiego w powiecie nowosądeckim w strefie przygranicznej polsko-słowackiej.

Granice administracyjne są przeważnie granicami naturalnymi, gdyż biegną wzdłuż grzbietów górskich i rzeki Popradu. Od zachodu sąsiaduje z obszarami miasta Szczawnicy, na północy gmin: Rytro, Nawojowej i Łabowej, od południowego-wschodu miasta i Gminy Muszyna. Granica południowo-zachodnia na Popradzie jest zarazem granicą państwową ze Słowacją. W jej skład wchodzi 6 wsi: Głębokie, Kokuszka, Łomnica Zdrój, Młodów, Wierchomla i Zubrzyk .

Miasto i gmina Piwniczna Zdrój zajmuje obszar 126 km2 i rozpościera się od wysokości 400 m n.p.m.(wzniesienie Piwnicznej) do 1140 m n.p.m.(podszczytowe partie Wielkiego Rogacza).

Miasteczko istniej już od ponad 650 lat, założone w 1348 r. przez Kazimierza Wielkiego oparte na prawie magdeburskim przy szlaku handlowym z Węgrami. Pierwotna nazwa "Piwniczna Szyja" wiązała się z ukształtowaniem terenu - zwężeniem - szyją - doliny Popradu. Położenie przy ruchliwym trakcie handlowym, liczne przywileje królewskie znacząco wpłynęły na jej rozkwit. W 1880 r. lwowski lekarz odkrył lecznicze właściwości wód mineralnych i klimatu, sprowadził pierwszych pacjentów, a w 1932 r. dokonano pierwszego odwiertu wody mineralnej i zbudowano łazienki kąpieli mineralnych, borowinowych i pijalnie wód. Był to początek rozwoju uzdrowiska. Znaleźć tu można dobre warunki do leczenia chorób układu oddechowego oraz układu trawienia. Związki mineralne zawarte w "Piwniczance" wpływają również na obniżenie cukru we krwi i moczu, poziomu cholesterolu, zapobiegają również niedokrwieniu mięśnia sercowego.

Piwniczna związana jest z leśnictwem - lasy zajmują około 60 % obszaru i swą strukturą zbliżone są do naturalnych, mają dobrze zachowaną szatę leśną i łąkową oraz oznaczają się atrakcyjnym krajobrazem. Lasy te charakteryzują się m. in. bogatym runem leśnym. Na zacienionych i zarazem bardziej uwilgoconych zboczach spotyka się także skupiska jaworzyny górskiej. Wspomnieć jeszcze trzeba o roślinach kwiatowych objętych prawną ochroną, a występuje ich na terenie gminy ok. 30 gatunków. Najważniejszą rolę w faunie odgrywają zwierzęta leśne - głównie ssaki. Z drapieżnych warto wspomnieć pojawiające się niekiedy niedźwiedzie, borsuki i żbiki, nieco liczniejsze są populacje wilka, rysia, kuny, a najpowszechniej z drapieżników występują lisy. Z kopytnych, bardziej rozpowszechnione są jelenie i sarny, nierzadki jest także dzik. Wiele jest gryzoni i ptaków, których jest tu ok.60 gatunków.

Ukształtowanie terenu, bogactwo lasów, wody rzeki i potoków górskich sprawiają, że panują tu urozmaicone warunki do uprawiania turystyki górskiej i wypoczynku w bliskim kontakcie z naturą. Centrum miasta daje początek wielu oznakowanym szlakom turystycznym, ich łączna długość sięga niemal 300 km. Są to głównie widokowe szlaki spacerowe. Dla znacznej części tych szlaków, wykorzystując odpowiednie ukształtowanie terenu wyznaczono ponad 100 km szlaków rowerowych. Dużym zainteresowaniem cieszy się jeździectwo konne na wyznaczonych trasach z możliwością prowadzonej tu nauki jazdy konnej. Latem warto skorzystać ze spływu łodziami rzeką Poprad z Piwnicznej do Rytra. Przyjemność ta, na specjalnych łodziach, z podziwianiem przełomu Popradu, trwa około 2 godzin.

Tradycje, zwyczaje, folklor

Obszar gminy Piwniczna zasiedlony jest przez ludność o wyraźnym zróżnicowaniu kulturowym. Przeważająca część zamieszkana była przez ludność góralską. Na terenie Beskidu Sądeckiego badacze wyróżniają dwie duże grupy góralskie: od zachodu górali sądeckich, od wschodu Łemków. Etnografowie dzielą górali sądeckich na kilka grup, z których na obszarze gminy wyróżnić można górali rytersko-piwniczańskich zwanych czarnymi góralami. Czarni górale różnią się od innych grup przede wszystkim strojami. Strój ich opierał się na surowcach naturalnych, jak sukno owcze, płótno lniane, skóra. Brązowe portki sukienne w części piwniczańskiej, ozdobione charakterystycznym "węzłem rycerskim" bądź innymi wzorami, można sporadycznie spotkać podczas imprez folklorystycznych czy większych świąt.

Budownictwo czarnych górali podobne jest do budownictwa innych grup góralskich, wyróżnia się jedynie malowaniem ścian zewnętrznych. Tradycyjne budownictwo drewniane nie jest już tak popularne, spotkać można jeszcze, co najwyżej pojedyncze obiekty drewniane, kryte gontem bądź słomą.

Do 1947 r. tereny Beskidu Sądeckiego na wschód od Popradu, a więc znaczną część dzisiejszej gminy Piwniczna ( Wierchomla, Łomnica), zamieszkiwali Łemkowie, góralska grupa etniczna. Powstała w wyniku stopienia się elementów etnicznych włoskich i ruskich z wpływami polskimi i słowackimi. Zaliczani są do ukraińskiej grupy językowej, różnili się jednak od sąsiednich grup etnograficznych tego języka. Temu zawdzięczają miano "Łemków", które nadali im Bojkowie z Bieszczadów, od słowa "łem" oznaczającego polskie "tylko", nie spotykanego w innych językach ruskich, a przejętego z dialektu górali słowackich. Wyróżniali się Łemkowie od sąsiednich górali także religią, wyznawali bowiem prawosławie, a od czasów unii brzeskiej w XVI w. katolicyzm w obrządku greckim. Po drugiej wojnie światowej Łemkowie zostali wysiedleni z zajmowanych przez siebie ziem. Dziś ślady Łemków nie są zbyt liczne - najpiękniejsze z nich to dwie drewniane cerkwie o wysokich walorach zabytkowych, obecnie używane jako kościoły rzymskokatolickie (w Wierchomli i Zubrzyku). Gdzieniegdzie zachowały się też stare drewniane chałupy i zabudowania gospodarcze, wyróżniające się bryłą architektoniczną o dobrych proporcjach i stromych dachach, pierwotnie krytych gontem. Przy drogach stoi jeszcze sporo dawnych kapliczek i krzyży unickich lub prawosławnych.

źródło informacji: INTERIA.PL

Partnerem serwisu jest:

MAP24