Zima w Finlandii

Lapończycy i renifery

Dzika przyroda, krąg polarny - wydaje się, że to wszystko powinno być gdzieś strasznie daleko. A Laponia to północna prowincja Finlandii, największa, bo zajmująca blisko 1/3 powierzchni kraju, zamieszkała przez 200 000 ludzi i tyle samo reniferów. Zaludnienie wynosi dwie osoby na 1 km2, a 80% terytorium leży za kręgiem polarnym. W języku polskim (i w wielu innych) utrwaliło się nazywanie mieszkańców tych ziem Lapończykami. Oni sami swój naród wywodzą z 10 plemion narodu Saame, a Lapończykami są wszyscy mieszkańcy tej prowincji, również ci przybyli w ciągu kilku ostatnich wieków z południa Finlandii i Szwecji.

Magia arktycznej natury

Na przyjezdnym z południa najsilniejsze wrażenie robią odległości i światło. Wielkie wzgórza "tunturi" są pozostałością łańcuchów górskich, należących do najstarszych formacji geologicznych świata, sprasowanych przez czas i lodowce. Kamieniste stoki ciągną się kilometrami, a pokrywająca je karłowata roślinność utrudnia ocenę odległości.

Im wyżej i dalej na północ tym drzewa są mniejsze i wszędzie można spotkać stuletnie bonzai-brzózki. W dolinach sosny rosną kilkakrotnie wolniej niż na południu, a wiatry powodują, że pnie są skręcone jak barokowe kolumny. Stuletnie drzewa sięgają zaledwie 8-10 metrów. Mają bardzo zwięzłe drewno i po obumarciu stoją, niepróchniejąc, dziesiątki lat.

Powietrze jest krystalicznie czyste i po wejściu na szczyt góry otwiera się perspektywa morza wzgórz, które na horyzoncie nie rozmywają się, ale błękitnieją. Latem nie zachodzące słońce rozgrzewa skały, a zegar biologiczny jest w wyraźnej niezgodzie z tym co widzimy. Zimą słońce pozostaje za horyzontem i tylko nasyca krajobraz błękitnym światłem. Tor słońca w stosunku do horyzontu jest płaski i godziny półmroku są długie.

Zjawiskiem zwabiającym najwięcej gości z całego świata są zorze polarne, typowe dla okolic arktycznych. Warunki do ich obserwacji są wyjątkowo dobre. Na świecie, na tych szerokościach geograficznych co Laponia, jest niewiele terenów zamieszkałych. Dla porównania: leżąca w południowej Laponii jej stolica Rovaniemi jest na tej samej szerokości geograficznej co Fort Yukon na Alasce i biegun zimna Syberii - Wierchojańsk, podczas gdy np. Ottava i Władywostok na tej co Marsylia. W Laponii arktyczny klimat łagodzi Golfstrom.

Wędrówki po Laponii

Finlandia to pogranicze Europy, a Laponia jest pograniczem Finlandii. Jej granice były wyłącznie na mapach narysowanych gdzieś daleko na południu kraju, w naturze ich ani śladu. Takie miejsca zawsze przyciągały niespokojne dusze, nieprzystosowane do życia w społeczeństwie. Do Laponii ciągnęli traperzy, poszukiwacze złota i uciekający przed policją lub żonami. Dziś przyciąga uciekających przed cywilizacją i tęskniących do świata takiego, jakim był zaraz po stworzeniu, a w każdym razie po ustąpieniu lodowca. Parotygodniowy rajd z plecakiem, podczas którego nie spotyka się żadnych śladów ingerencji człowieka w naturę, jest przeżyciem mistycznym.

Takich miejsc w Europie już gdzie indziej nie ma. Do tej natury trzeba jednak podchodzić z szacunkiem i być dobrze przygotowanym, najlepiej dołączając do grupy z przewodnikiem. Zwierzęta nie stanowią zasadniczo zagrożenia, wilki i niedźwiedzie unikają ludzi, a byki reniferów tylko w październiku sporadycznie atakują nieostrożnie zbliżających się do samic, jako że jest to okres rui. Niebezpieczne jest zagubienie się w niekończących się wzgórzach, utrata wiary w GPS, przecenienie własnych sił, załamanie pogody. Rzeki przechodzi się w bród, bagna stosownie do tej pory roku omija, a do informacji z mapy należy dołożyć własne obserwacje pogody i rady doświadczonych wędrowców. Na niektórych szlakach są ascetyczne schroniska, gdzie można rozłożyć swój śpiwór i gdzie obyczaj każe zostawić w piecu gotowe do podpalenia drewno i zapałki w suchym miejscu.

Łatwiejszą od tych klasycznych wędrówek drogą poznania Laponii jest wykorzystanie gotowych pakietów, których wybór jest ogromny. Programy koncentrują się w okolicach ośrodków turystycznych i można tam wybrać wszystko: wędrówkę w tundrze z plecakiem, konno lub na rowerze, podążanie z Lapończykami za stadem reniferów, spływ górską rzeką kajakiem lub tratwą, łapanie lipieni w górskich jeziorkach lub łososi w wielkich rzekach. Można płukać złoto i kopać ametysty, czatować na niedźwiedzia czy rosomaka i zawsze można liczyć na atrakcyjny wieczór przy ognisku, egzotyczne jedzenie i saunę. Zimą przeżycia są inne: psie zaprzęgi, safari reniferami lub skuterem śnieżnym, noclegi w igloo, łapanie ryb spod lodu, wędrówki na nartach lub rakietach śnieżnych. No, i oczywiście Święty Mikołaj.

Wiosną dzień wydłuża się bardzo szybko i w marcu oraz kwietniu można cieszyć się długimi, słonecznymi dniami i świetnymi warunkami śniegowymi.

Na narty do Finlandii

W Finlandii najwięcej śniegu pada na początku zimy na południowym wybrzeżu, gdzie wilgotne morskie powietrze szybko stygnie nad lądem, natomiast na północy najpierw przychodzi mróz i prószy śnieżny puch. Duże ośrodki narciarskie zapewniają sobie dobre warunki zjazdowe jesienią, magazynując zeszłoroczny śnieg i konkurują między sobą - kto pierwszy będzie gotowy i dogodzi zniecierpliwionym fanom.

W Finlandii jest 80 ośrodków narciarskich z wyciągami, oświetlonymi stokami, rynnami dla deskarzy i muldami do free-stylu. Serwis internetowy www.ski.fi, (także po angielsku) pozwala zapoznać się z większością z nich, na bieżąco z warunkami śniegowymi i dokonać rezerwacji. Najpopularniejszym zakwaterowaniem są indywidualne domki, dobrze przygotowane do przyjmowania gości zimą. Pokoi hotelowych jest oczywiście również wystarczająco dużo. Zjeżdżać na nartach można wszędzie, na południowym wybrzeżu, i za kręgiem polarnym, jako że ośrodki narciarskie są rozrzucone od Helsinek do północnej Laponii.

Sezon biegów narciarskich zaś nie kończy się właściwie nigdy, jako że w ośrodku Vuokatti, w środkowej Finlandii, działa ponad dwukilometrowy tunel narciarski. Trzy krótsze funkcjonują w innych ośrodkach, a dwa następne są w budowie.

Zimowe atrakcje w Finlandii:

www.ski.fi

www.hiihtoliitto.fi

www.visitfinland.com/winter

www.laplandfinland.com